ความจริงของชีวิตในบางครั้งฉันก็ว่ามันยิ่งกว่านิยาย ยิ่งกว่าเพราะว่านิยายเรื่องหนึ่งตัวละครอาจไม่เคยหรือได้เป็นอย่างฉัน และบางครั้งฉันเองก็คิดว่าชีวิตของฉันคงไม่มีวันเหมือนนิยายเรื่องนั้นๆอย่างแน่นอน แต่ก็นั่นละ… ความคิดนั้นคงเป็นเพียงความเย้ยหยันตัวละครที่ประสบ ใช่สิ! ฉันคิดเช่นนั้นได้เป็นเพียงเพราะฉันไม่ใช่ตัวละคร และก็ไม่มีความรู้สึกร่วมกับตัวละครเหล่านั้นเลย

ฉันได้แต่นั่งวิพากษ์พลางมองถึงต้นเหตุของปัญหาที่ตัวละครถูกกำหนดโดยผู้ประพันธ์ ซึ่งเปรียบเสมือนพระเจ้าที่ได้ลิขิตชีวิตของเขา… ฉันผู้ซึ่งเป็นคนเฝ้ามองกลับคิดหาหนทางแก้ไขปัญหาออกได้ เพียงเพราะฉันไม่ใช่ตัวละครตัวนั้น ไม่ใช่ผู้ประสบปัญหาหรือความทุกข์นั้นๆ ซึ่งที่สุดแล้วฉันเองก็ไม่ได้มีความรู้สึกรู้สมใดๆร่วมด้วยเลย… ไม่ว่าจะเป็นทั้งสุขหรือทุกข์ ฉันเป็นเพียงผู้เฝ้ามอง เรื่องดังกล่าวมันใช่เรื่องของฉัน—ก็เท่านั้น

หากแต่เมื่อวันหนึ่งชีวิตฉันกลับเหมือนตัวละครในนิยาย และดูเหมือนว่าจะเป็นเสียยิ่งกว่า เมื่อนั้นฉันกลับอิจฉาชีวิตของตัวละครที่ไม่ประสบความทุกข์เหมือนฉัน… หลายครั้งสุดท้ายบั้นปลายในตอนจบพวกเขายังได้คลี่คลายปัญหานั้น ๆ ได้ และหลายครั้งนั้นค่อนข้างดี ด้วยว่า… อย่างที่บอกว่า ชีวิตของพวกเขาต่างล้วนถูกกำหนดโดยผู้ประพันธ์ ส่วนชีวิตจริงของฉัน ใครเล่า? ใครเป็นผู้กำหนด โชคชะตาฉันเล่าใครเป็นผู้ลิขิต?… ใครเล่าเป็นผู้ประพันธ์และกำหนดชีวิตของฉัน?

ฉันไม่เคยเชื่อเรื่องพรหมลิขิต ฉันคิดมาตลอดเวลาว่า ฉันนั้นต่างหากที่เป็นผู้ขีดเขียนชีวิตของฉันเอง ฉันเลือกทางเดินของฉันเอง ฉันคิดเช่นนี้เพียงเพราะฉันไม่เคยเชื่อในคำบงการของผู้ใด เชื่อในสิ่งที่เขาคอยบอก คอยสั่งให้ทำโน่นทำนี่… ฉันไม่เคยเลยจริง ๆ –ไม่เคย

ฉันสามารถเลือกหนทางเดินได้ เลือกทางดีได้ และเลือกทางเลวได้เช่นกัน

ทางเดินทั้งสองทางฉันล้วนเคยเดินผ่านมาแล้วทั้งสอง สำหรับทางเลวนั้น มันไม่สำคัญหรอกว่า ไม่สำคัญที่จะถามว่า ฉันเดินเข้าไปในเส้นทางนั้นทำไม?… มีใครบ้างไหมเล่าที่คิดหาคำตอบให้กับตนเองได้ ไม่สำคัญเท่าว่า เมื่อเดินเข้าไปแล้วรู้ว่าไม่ดีก็เดินกลับออกมาเสียเท่านั้น

สุดท้ายแล้วตัวฉันเองใช่ไหม? ที่ขีดเขียนชีวิตของฉันเอง

ฉันไม่ใช่พรหม แต่ฉันคือพรหม?!

ชีวิตจริงนั้นยิ่งกว่านิยาย เป็นนิยายชีวิตจริงของฉัน และเมื่อเอาชีวิตฉันไปเขียนเป็นนิยายก็ย่อมไม่ใช่นิยายชีวิตของคนอื่น เพราะเราต่างเป็นตัวละครที่มีรายละเอียดปลีกย่อยของปัญหาที่ประสบแตกต่างกัน

ชีวิตจริงไม่ใช่นิยาย แต่นิยายเขียนขึ้นจากชีวิตจริงของเรา

ทุกวันชีวิตของฉันล้วนเป็นนิยายในหนึ่งหน้าของหนึ่งวันทุกๆวัน–ที่ยังไม่รู้ตอนจบ ท

๓๐ สิงหาคม ๒๕๔๙

“มันกงการอะไรของเธอถึงมาถามฉันเล่า” รู้สึกผิดหวังในตัวเขาครามครันที่มาทำลายสมาธิในการอ่านหนังสือ

“อ้าว…นี่ถามเพราะว่าใส่ใจนะ, ถามไม่ได้หรือ?”

“ฉันจะบอกอะไรให้เธออย่างหนึ่งนะ, บางครั้งคนเราน่ะมันไม่จำเป็นต้องทำอะไรซ้ำซากอยู่เสมอไปหรอก” ฉันลุกเดินจากเปลญวนใต้ต้นขนุนเข้าที่พัก หยิบบรั่นดีที่อิงแอบหลังเครื่องพิมพ์ กระดาษยังคงคาค้างว่างเปล่าอยู่อีกครึ่ง

“แต่พี่ชายกินเหล้า, ซ้ำซาก” เขาว่า

“สักวันเธอจะไม่เห็นฉันกินมัน สักวันเธอเมื่อเธอเห็นฉันนั่งพิมพ์งานด้วยนิ้วพลิ้วไหว เธอก็จะต้องถามฉันอีกละสิว่า ไม่เห็นพี่ชายกินเหล้า เฮอะ!” ฉันชี้หน้าเขาทั้งขวดเหล้าที่อยู่ในมือ “เธอน่ะชอบถามคำถามซ้ำซาก!”

“อ้าว…ตกลงว่าฉันถามไม่ได้, งั้นฉันไม่ถามละนะ ต่อไปนี้ฉันจะไม่ถามอะไรพี่ชายแล้ว”

“ถ้าเธอไม่ถาม เธอก็เป็นใบ้เรอะ, ไฮ้ มานี่มาพูดกันให้รู้เรื่อง อย่ามาทำเป็นงอน เธอเป็นผู้ชายนะ จะมางอนเหมือนผู้หญิงน่าเกลียดตาย”

“ไม่จำเป็นหรอก ผู้ชายผู้หญิงมันก็น้อยใจได้เหมือนกันนั่นแหละ” เขาหยุดเท้าที่กำลังจะก้าวลงจากที่พัก ออกไปทางชายหาด

“เรอะ! หมายความว่าเธองอน?”

เขาหันขวับกลับมา “พี่ชายอย่ากวนประสาทได้ไหม?”

ไม่ว่าเปล่า ชี้หน้าคาดโทษฉันเสียด้วย

“อ้อ จะว่าฉันกวนส้นเท้าเธอใช่ไหมนั่น?” ฉันเดินกลับไปยังเปลญวน

อันที่จริงฉันตั้งใจว่าจะไม่แตะเหล้าเลยวันนี้ แต่ก็เพราะเขานั่นแหละหากไม่เข้ามาขัดจังหวะ
 “เธอนั่นแหละ ทำให้ฉันต้องเดินไปคว้ามันมา” ฉันชูขวดเหล้า “แต่ฉันมันเลวเองต่างหาก ไม่เกี่ยวกับเธอหรอก มานี่สิ ใจคอจะกลับบ้านจริง ๆ หรือไง เด็กน้อยผู้ทระนง”

“อย่าตบหัวแล้วลูบหลังสิ, ทำไมพี่ชายไม่ขอโทษฉันตรง ๆ ล่ะ อ้อมค้อมทำไมกัน ผู้ใหญ่เป็นอย่างนี้ทุกคนมั้ยนี่ อย่างนั้นฉันขอเป็นเด็กตลอดไปดีกว่า”

“ถ้าเธอไม่อยากเป็นแบบนี้ก็ไม่จำเป็นนี่, ไม่จำเป็นต้องเป็นเด็กตลอดไป อย่างนั้นเขาเรียกไม่โต” ฉันถอนใจหวังว่าเขาคงเข้าใจในสิ่งที่ฉันพูด สักนิดก็ยังดีละ

“เมื่อไหร่พี่ชายจะเขียนงาน?” เขานั่งลง หยิบยาเส้นมามวนใบจาก “นี่ แม่ให้เอามาให้พี่ชาย”

“เธอมวนมันเป็นเรอะนั่น!”

“ของกล้วย ๆ ฉันมวนให้พ่อให้ปู่เสมอละ, พี่ชายมวนไม่เป็น?” เขาเลิกคิ้ว มุมปากเผยอยิ้มเหมือนผู้กำชัยชนะ

“เยี่ยมนี่, เธอเคยสูบมันไหม?”

“เคย ก็แค่ลองนะ ฉันไม่ชอบ”

“สักวันเธออาจชอบ”

“ให้มันถึงวันนั้นก่อนเถอะน่า, พี่ชายยังไม่ตอบฉัน”

“อะไร”

“เมื่อไหร่จะเขียนงาน”

“เมื่อเธอเลิกมากวนใจฉัน”

“กวนใจ?”

“เออสิ ที่เธอเห็นฉันนั่งนอนอ่านหนังสือนี่น่ะ รู้มั้ยฉันกำลังทำงานงานเขียน”

“พี่ชายบ้าหรือเปล่า ฉันไม่เข้าใจ เห็นอ่านแต่บอกว่าเขียน?”

“ทุกอย่างที่ฉันอ่านเป็นข้อมูลที่ฉันจะเอาไปเขียน ทำไม นักเขียนใช่ว่าแต่จะนั่งเขียนหรอกนะ ฉันเคยบอกเธอบ้างไหมนี่”

“เคย, อ่าน คิด เขียน”

“แต่ฉันอ่านได้น้อย คุยมากกว่าเขียนเสียอีก เพราะเธอชอบถามฉัน”

“แต่ฉันชอบคุยกับพี่ชาย อีกหน่อยฉันจะเขียนบ้าง”

“เขียน? เรื่องฉันหรือเปล่า อย่าบิดเบือนนะ อ้อ แล้วอย่ายกย่องด้วย”

“ฉันจะเขียนว่า ‘พี่ชายเป็นนักเขียนขี้เหล้า’ ดีไหม?”

“เรื่องของเธอสิ”

“เอาละ ฉันกลับบ้านดีกว่า พี่ชายจะได้อ่านหนังสือต่อ” เขาลุกขึ้นเดินจากไป

“เดี๋ยว! ฝากขอบคุณในไมตรีจิตของแม่เธอด้วย”

“อะไรนะ อะไรจิต ๆ”

ให้ตายสิ ทำไมเขาชอบถามนักนะ เอาไว้คราวหน้าแล้วกันฉันจะบอกเขาว่ามันหมายถึงอะไร

“ขอบใจนั่นแหละ”

เขาเดินลับตาไป

มีเพียงสายลมเสียงคลื่นซัดเข้าหาฝั่งแทรกประกอบเหมือนเดิม

พรุ่งนี้เขาจะเห็นฉันเขียนหนังสือ เมื่อนั้นเขาจะไม่รบกวนถามอะไรฉันเลย นอกจากนิ่งเงียบอ่านหนังสือ

ไม่มีอะไรซ้ำซากอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันนักหรอก แม้แต่คำถามของเด็กน้อย ท

ด้วยความรักฯ
พ.ย. ๕๐

อย่างที่ฉันเคยคิดไว้ก่อนหน้าว่าไม่ควรบากหน้าไปพบปะ-ด้วยความรู้สึกว่าบางอย่างมันได้เปลี่ยนแปลงไปบ้างแล้ว

ใครคนนั้นที่ฉันคิดว่าเป็นคนที่รัก เชื่อใจ ไว้ใจอย่างสนิทใจ-ฉันเคยเชื่ออย่างนั้น แม้ว่าวันนี้ก็ยังเชื่อ ทว่ามีสิ่งหนึ่งที่มันทำลายความรู้สึกนั้นให้คลอนแคลนลงไป

ฉันนั่งคิดคำนึงกับคำถามที่ว่า มีใครบ้างที่จริงใจและรักเราชั่วนิรันดร?-ชั่วที่ชีวิตฉันยังคงอยู่

หนึ่งในนั้นอาจเป็นพ่อกับแม่ และแน่ละ ฉันยังคงมั่นใจว่าหนึ่งในนั้น คือเธอ-คนรักของกันและกัน

คนรัก… สำหรับผู้อื่นฉันไม่รู้หรอกว่าเขาจะเป็นเหมือนเธอไหม แต่เธอสำหรับฉัน ฉันเชื่อเหมือนอย่างที่เธอเคยบอกว่าเชื่อใน ‘รัก’ ของฉัน-มั่นคงและเป็นอมตะ

นอกนั้น-ฉันหวังว่าจะมีบุคคลที่นับได้ว่า ‘เป็นเพื่อน’ จะรักฉันได้อย่างเธอบ้าง และฉันก็เชื่อ ทว่าวันนี้ฉันกลับไม่มั่นใจ

ฉันมิอาจบอกได้ว่า ‘ฉันดี’ ต่อเขาอย่างเลิศ มันก็ต้องมีบ้างละที่ฉันอาจแย่ในสายตาเขาในขณะที่ฉันเองไม่รู้ตัว แต่ฉันก็อยากจะบอกเพียงว่า แม้ฉันจะแย่ไปบ้างแต่ฉันก็ยังมีความจริงใจ

ฉันและเขาต่างก็รู้ว่า ‘ไม่มีใครดีได้ยี่สิบสี่ชั่วโมง’ แต่สำหรับ ‘ความจริงใจ’ นั้นเรามีมันอยู่ได้ทุกขณะจิต…

ในความเปลี่ยนไปของเขามีบุคคลที่สามเข้ามาเกี่ยวข้อง?… ไม่หรอก ฉันไม่อยากคิดเช่นนั้น แม้ว่าในส่วนลึกก็ยังจะคิดถึงอยู่ก็ตาม-ฉันอยากสลัดความคิดนั้นออกไป

เขาว่าก่อนที่จะมองหรือกล่าวโทษผู้อื่น เรา-ฉันควรจะมองค้นหาข้อบกพร่องของตนเองเสียก่อน ซึ่งฉันก็กำลังค้นหาอยู่นี่แหละ และก็ค้นพบบางส่วน ซึ่งมันอาจเป็นเหตุหนึ่งที่ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลง

ฉันว่าฉันได้เข้าไปก้าวก่ายชีวิตของเขาและเธอมากเกินไป ด้วยเพียงถือสิทธิความเป็นเพื่อนกันมานาน ความเคยชินบางอย่างทำให้ฉันเพลิดเพลินที่ได้พบ ทว่าขณะเดียวกันก็สร้างความไม่พอใจต่ออีกบุคคล

เขายังคงดีต่อฉัน อารีอารอบต้อนรับขับสู้อย่างถึงที่สุดกระทั่งทำให้ฉันมองข้ามบางอย่างไป หากเป็นในห้วงยามที่เราต่างโดดเดี่ยวคงไม่เกิดความรู้สึกบางอย่างทั้งต่อฉันและเขา

ฉันรู้สึกว่า ‘ฉัน’ เป็นส่วนเกินในห้วงยามนั้น ตราบจนขณะนี้

มันไม่สามารถสรุปว่าใครผิดหรือถูก-มันไม่ใช่เรื่องที่จะต้องสรุปแบบนั้น

ฉันเพียงแต่มีคำตอบที่ว่า มันต้องเริ่มจากฉัน ฉันควรจะไปเมื่อเขาเชิญ เมื่อเขาต้องการ?

ฉันบังเกิดความหยิ่งบ้า ๆ บอ ๆ ขึ้นมา-งั้นหรือ? เมื่อเขาเชิญงั้นหรือ?…

อย่างไรก็ตาม ฉันยังคงรักและมีความจริงใจต่อเขาเหมือนเดิม แต่การนี้ของฉันมิอาจแสดงออกได้มากเท่าวันวาน เป็นไรไป อย่างน้อยก็ยังมีความรักต่อเขาอยู่…จะเป็นไร

อยู่ที่นี่มีเธอ-ท้องฟ้า, มีฉัน-ทะเล เป็นเพื่อนคู่คิดอยู่วันยังค่ำ-อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

อยู่กับตัวตน-คนเดียวมันไม่ย่ำแย่ไปกว่าเมื่อแรกเกิดลืมตาดูโลกนักหรอก

เกิดคนเดียว…และจะตายไปคนเดียว ความรู้สึกต่าง ๆ ไม่สามารถแบกไปด้วยได้ใช่ไหม?

งั้นเรามาคิดถึงกันกันเถิด-ที่รัก… ท

ด้วยความรักฯ
โจ.
๑๑ ก.ย.๕๐

“เธอจะเล่นทายคำถามวันละข้อกับฉันรึไง” ฉันนึกสงสัยที่ว่าหมู่นี้อยู่ดี ๆ ระหว่างความเงียบงันเขาจะเอ่ยถามอะไรบางอย่างฉันขึ้นมา

ดูเหมือนกับว่า คำถามแต่คำถามนั้นมันจะผูกพันอยู่กับเขา

“เปล่าเล่น-เป็นการบ้านของฉัน”

“อ้อ-ครูเธอถามงั้นรึ เธอถามครูด้วยหรือเปล่าล่ะว่าตีความหมายคำว่ารวยไว้อย่างไร”

เด็กน้อยสั่นหัว-แปลความหมายได้ว่าไม่ได้ถาม

“ถ้าหมายถึงทรัพย์สมบัติเงินทองล่ะก็ ชาตินี้ไม่มีใครรวยหรอก แต่หากหมายถึง ‘ความสุขแห่งชีวิต’ น่ะ มันก็มีคำตอบละ”

“อะไรล่ะ?”

“อะไรล่ะของเธอน่ะคืออะไร-คำตอบรึ, มานี่แน่ มาช่วยฉันเด็ดชะอมสิ แล้วฉันจะบอกให้”

เขาลุกเดินไปล้างมือแล้วเดินมานั่งข้าง, ฉันถือโอกาสลุกขึ้นเดินบ้าง จุดบุหรี่สูบ นั่งที่พรึงระเบียง

“เมื่อเธอรู้จักพอใจในสิ่งที่ตนเองมีอยู่, เธอมีอะไรที่ยังไม่พอบ้าง?”

“อยากได้เงินไปโรงเรียนเพิ่ม” เขาตอบทันทีเหมือนกับคิดไว้ล่วงหน้า

“เงินของเธอมาจากไหน?”

“แม่”

“แล้วแม่เธอรายได้เยอะไหมล่ะ?”

“แม่บ่นเสมอละว่า ‘จน’”

“แล้วจริงไหม, อย่างนั้นเธอจะทำยังไงในเมื่อแม่ก็บอกอยู่ว่าจน-ไม่เชื่อเขาเรอะ”

“แม่จนจริงนั่นแหละ ไม่มีเงินให้ฉันมากไปกว่านี้หรอก”

“นี่แน่ะฉันจะบอกอะไรเธอนะ แม่เธอไม่จนหรอก เขายังหาอาหารให้เธอกินได้ครบสามมื้อ ซื้อชุดนักเรียนให้เธอใส่ได้ทุกเทอม มีเงินค่าขนมให้เธอไปโรงเรียน เธอมีเพื่อนที่แย่กว่าเธออีกไหมละ”

“มีสิ ฉันยังเคยซื้อขนมเลี้ยงเขาบ้างครั้ง” เขาว่าพลางตอกไข่ลงในชาม

“แล้วเธอเดือดร้อนยังไงกับค่าขนมที่เธอได้-ที่เธออยากจะได้มันเพิ่มขึ้น จะเอาไปทำไมกัน”

“ก็ฉันแค่อยากได้เพิ่ม” เขาตอบพลางตีไข่ในชามจนฟู

“นั่นละความทุกข์ของเธอละ ไม่เห็นความจำเป็นแต่ก็อยากได้ มันก็ทุกข์ เธอควรจะภูมิใจแม่ของเธอ แม่เธอน่ะแม้จะจนก็ไม่ได้ข้นแค้นขัดสนในเรื่องปากท้องเลย คนที่จนจริง ๆ นั่นน่ะหมายถึงคนไม่รู้จักพอ-ทุกอย่างนั่นแหละ” ฉันดีดบุหรี่ทิ้ง เดินไปตั้งกระทะบนเตา เทน้ำมันรอให้เดือด

“ทุกคนเลยงั้นเหรอพี่ชาย?…” เขาลุกเดินตามมาพร้อมชามไข่ที่ใส่ใบชะอมลงไปแล้ว “คนที่ไม่รู้จักพอคือคนจน”

“เธอตีความหมายของคำว่ารวยจนว่าอย่างไรล่ะ ถ้าหมายถึงทรัพย์สิน เธอพอใจในสิ่งที่เธอมี-เธอก็จะมีเงินเหลือเก็บ หากมีแต่ความต้องการร่ำไปเธอก็จะจน-ไม่มีเงินเหลือ กับคนที่ได้ชื่อว่ารวยที่สุดก็จนสุดได้หากไม่รู้จักคำว่า ‘พอ’ ชีวิตไม่มีความแน่นอนหรอก ยิ่งไม่มีความพอดียิ่งไม่แน่นอน, เอาละ วันนี้เธออาจยังไม่เข้าใจ-ไม่เป็นไร อย่างเธอยังมีเวลาทำความเข้าใจ คิดก่อนที่จะเชื่อสิ่งที่ฉันบอก ฉันจะทอดชะอมละ จะกินด้วยกันไหม ไปตักข้าวรอไว้ได้แล้ว”

ฉันหันไปมองเขาที่ระเบียงหน้าที่พักระหว่างรอกับข้าวมื้อเย็น นั่งหันหลังให้ฉัน สายตาเหม่อมองออกไปยังท้องทะเลกว้างเบื้องหน้า ฉันไม่ด่วนหวังให้เขาเข้าใจในสิ่งที่ฉันพูดโดยเร็วนักหรอก หวังเพียงแค่ว่าฉันจะได้พูดคุยกับเขา-ตอบปัญหาของเขาเช่นนี้ทุกวันก็เท่านั้น

เขา-เด็กน้อย ผู้ที่ทำให้ชีวิตในแต่ละวันของฉันไม่เงียบเหงาเกินไป ท

ด้วยความรักฯ
 โจ.
 25 ส.ค.50

ฉันพูดเปรยๆ ภายหลังเขา-เด็กน้อยถามคำถามบ้า ๆ นั่นกับฉัน, ความจริงมันไม่บ้านักหรอก ฉันเพียงแต่ขี้เกียจควานหาคำตอบ ฉันไม่ได้อยู่ในอารมณ์ที่จะนึกคิดถึงสิ่งใดก็เท่านั้น

อะไรนะ ที่เขาถามฉันว่า พี่ชายรู้มั้ยว่า พยัญชนะตัวอะไรที่โง่ที่สุด?

มันน่าตอบไหมล่ะ?… กับห้วงยามอารมณ์ที่ฉันนึกคิดสิ่งใดไม่ออก แม้แต่หน้าที่การงานที่ฉันต้องทำ-ที่ฉันต้องเขียน

“พี่ชายก็พูดเกินไป, ฉันว่าพี่ชายฉลาดออก” เขาว่าพลางยิ้ม, ฟันสีขาวตัดกับสีผิว ฉันคิดถึงยาสีฟันยี่ห้อหนึ่งที่ตอนนี้เปลี่ยนสัญลักษณ์เป็นรูปคนผิวดำยิ้มแฉ่งอวดฟันขาวโพลนที่ข้างกล่องและหลอด

“อย่าคิดว่าคนอื่นฉลาด เพราะมันจะทำให้เรายอมรับว่าตนเองนั้นโง่-ไอ้หนู” ฉันพูดเรื่อย ๆ…มันก็ทุกครั้งละน่า พูดกับเขาทีไร มันก็เรื่อยเจื้อยเสียทุกครั้ง “หรือจะคิดว่าตัวเองฉลาด มันก็จะทำให้มองคนอื่นว่าโง่กว่าตัว”

“เขาเรียกว่า ‘โง่แล้วอวดฉลาด’ ใช่มั้ยล่ะ, ทั้งฉลาดทั้งโง่รวมกัน” เขาว่าพลางยิ้ม-เหมือนเดิม

“แล้วเธอรู้มั้ยเล่าว่าจะจัดการไอ้สองการสองความนั่นยังไง?”

เขาเงียบ-หุบยิ้ม

“ฉันจะบอกให้, บอกนะ-แต่เธอต้องคิดเอาเอง ตัดสินใจเอาเองว่าสิ่งที่ฉันพูดนั้นมันสมควรจะรับเอาไปคิดต่อไป อย่าเชื่อโดยทันที อย่าแย้งโดยทันที” ฉันเอาปลายดินสินสอที่มียางลบติดจิ้มที่หน้าผากเขาเบา ๆ “ใช้สมองคิดก่อน”

“แล้วฉันควรทำตามที่พี่บอกมั้ยล่ะ” เขาโพล่งขึ้นทันที

“หน็อยแน่ ยอกย้อนจริง” ฉันหัวเราะทันควัน “ก็ใช้หัวคิดสิ-ฉันกำลังจะบอกเธอว่า ไอ้คนอย่างฉันอย่างเธอน่ะ เกิดมาไม่ใช่คนพิกลพิการ ไม่ใช่คนสมองทึบ แต่ก็นั่นละ คนเราเกิดมามันก็ต้องมีการเรียนรู้ เรียนรู้แล้วมันจะจดจำ ส่วนไอ้ที่จะจำได้มากแค่ไหนมันก็ขึ้นอยู่กับการใส่ใจ ใส่ใจมากก็จำได้เยอะ จำได้เยอะมันก็จะมีพัฒนาการตามมา ไอ้การพัฒนานี่น่ะมันก็ยังขึ้นอยู่กับว่า เธอคิดอะไรกับสิ่งที่จดจำนั่นด้วย ไอ้สักแต่จำน่ะมันก็ย่ำอยู่กับที่”

เขาเงียบ หัวคิ้วขมวดมุ่น ส่วนฉันเองก็หยุดพูด ไม่รู้แน่ชัดว่าทำไมถึงพูดอะไรได้ยาวปานนั้น, หากเขาจะคิดว่าฉันบ่นฉันพล่ามก็ยอมรับความคิดเขาละ จะไม่โต้เถียงอันใด

“หมายความว่า คนเราเกิดมาก็โง่ทุกคนเหรอ?”

“เธอให้ความหมายของคำว่าโง่ยังไงล่ะ?”

“พี่ชายก็บอกหน่อยซี่…”

“โง่สำหรับฉัน คือการปฏิเสธการเรียนรู้-หมายถึงคนปรกติอย่างฉันอย่างเธอนะ หมายถึงคนที่ไม่ได้บกพร่องทางสมอง”

“แล้วงั้นทำไมครูฉันชอบด่านักเรียนว่าโง่” เขาเงียบไม่ถึงอึดใจ “อ้อ ฉันเข้าใจละ ก็ครูเขาคิดว่าเขาฉลาดละมั้ง ทั้ง ๆ ที่เขาก็เคยเป็นเด็กเหมือน ถ้าเขาว่าฉันโง่เขาก็ต้องเคยโง่มาก่อนด้วยสิ แต่เมื่อพี่ชายบอกฉันอย่างนี้ฉันก็ไม่ว่าเขาโง่หรอก แต่ฉันก็อวดความฉลาดมากกว่าเขาไม่ได้เท่านั้นเอง”

“เรื่องบางเรื่องเธอยังไม่รู้นี่ เธอจะไปแสดงไอ้สิ่งที่เขาเรียกว่าฉลาดได้ยังไงเล่า, เอาเหอะ สักวันเมื่อเธอรู้อะไรมากขึ้น มากกว่าคนอื่นก็อย่าคิดอย่าไปว่าคนที่ด้อยกว่าเขาโง่เข้าล่ะ เธอคิดว่าเขาโง่เมื่อไหร่มันก็เท่ากับเธออวดความฉลาดของเธอออกมา, ไอ้อย่างนั้นน่ะมันไม่ทำให้อะไร ๆ ในชีวิตเธอดีขึ้นมาหรอก มีก็แต่ว่าเธอได้แต่ดูถูกคนที่ด้อยกว่าเธออยู่ร่ำไป ทั้ง ๆ ที่เขาอาจไม่ได้เป็นอย่างที่เธอคิดเอาเลย ทีนี้…ก็จะมีแต่คนที่เกลียดเธอ-เธอต้องการอย่างนั้นมั้ยล่ะ ต้องการคนเกลียดเธอมากกว่าคนที่รักเธอ”

“แล้วไอ้ที่พี่ชายบอกฉันว่า ‘ตัวเองโง่’ ล่ะ หมายความว่ายังไง?”

ฉันนั่งคิดอยู่อึดใจ, พยายามตีความหมายจากสิ่งที่ได้อ่านจากหนังสือ ในเมื่อประโยคนี้มันเกิดจากความคิดของนักประพันธ์ แน่ละ มันต้องมีความหมาย แม้ว่าฉันจะยังไม่เคยคิดลึกซึ้งเสียที เพียงแต่มองว่า เออ-มันเข้าท่า ภาษามันสวย ฉะนั้นก็เลยถือเอาโอกาสนี้แหละคิด

“ฉันบอกเธอไปแล้วใช่ไหมว่า โง่สำหรับฉันฉันคิดยังไง, ทีนี้ ไอ้ที่ฉันบอกเธอว่า ‘ฉันมันก็แค่คนโง่ ยังไม่ฉลาดพอที่จะหลอกตัวเองได้หรอกว่าเป็นคนฉลาด’ น่ะคือบางครั้งฉันก็ยังดื้อ ถือดีกับความคิดของตัวฉันเอง ใครสอนใครชี้ทางสว่างให้ก็ไม่เก็บเอามาคิดตริตรอง กว่าจะรู้ว่ามันจริงอย่างที่ว่าก็ต้องประสบกับตัวเองเสียก่อนถึงจะยอมรับคำสอนนั้น เธอรู้มั้ยล่ะว่าการดื้อหรือโง่เช่นนี้ร้ายแรง ถึงที่สุดเราอาจไม่สามารถกลับมายอมรับคำสอนนั้นชี้แนะนั้นได้เลย เพราะว่าเราหามีชีวิตไม่แล้ว”

“สรุปว่าพี่ชายก็ยังโง่อยู่?…”

“แน่นอน…เพราะฉันยังหลอกตัวไม่ได้ว่าฉันเป็นคนฉลาด”

“งั้นฉันขอเฉลยปัญหาของฉันดีกว่า คิดว่าไง ๆ พี่ชายคงไม่คิดหาคำตอบ”

“ตัวอะไรล่ะที่เธอถามฉันว่า โง่ที่สุด?”

“ก็…ตัวก.ไก่ กับ ธ.ธงยังไงเล่า” เขาเฉลยพร้อมหัวเราะลั่น แล้วหงายหลัง แล้วผุดลุกขึ้นนั่งอีก “รู้มั้ยว่าทำไม?”

ฉันยิ้มกว้างให้เขา ส่ายหน้าพัลวัน

“เพราะว่า…มัน-ไม่-มี-หัว”

เขาหัวเราะงอหงาย-หงายหลังจริง ๆ, ส่วนฉันหัวเราะสุดสุดจนท้องแข็ง-เป็นอาการหัวเราะที่ไม่ได้บังเกิดมานานเต็มทน

“ไอ้บ้าเอ๊ย!–”

…เสียงคลื่นลมทะเลผสานรับเสียงหัวทั้งของฉันและเขา ท

ด้วยความรักฯ
โจ.
๑๒ ส.ค.๕๐

มีอะไรในโลกนี้บ้างหนอที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลง ทั้งวัตถุและสิ่งสมมุติ ทั้งนามธรรมและรูปนาม-มีอะไรไม่เปลี่ยนแปลง

กระทั่งแม้จิตใจของคน-ของฉัน ทุกขณะเสี้ยววินาทีมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ทุกขณะ แม้แต่ยามหลับยังมีการฝัน การฝันในขณะที่หลับไหลคือไม่หยุดนิ่งของสมอง หากไม่ฝันล่ะ ไม่ฝันใช่ว่าไม่ไม่มีสิ่งใดเปลี่ยนแปลง ร่างกายกำลังเปลี่ยนเดินทางไปในทางเสื่อมถอย จากเล็ก โต และย้อนกลับไปยังที่มาแห่งชีวิต

ชีวิตเกิดมาจากไหน และกำลังเดินไปสู่แห่งหนไหน?…

มาจากที่ที่หนึ่งในสภาวะ ๆ หนึ่ง สู่อีกสภาวะสถานะหนึ่ง แล้วจากกลับไปยังที่ที่เดิม ฉันไม่ใคร่แน่ใจหรอกว่ามันจะเป็นที่เดียวกันไหม ค่อนข้างแน่นอนว่า เป็นสภาวะเดียวกัน แต่สภาวะนั้นจะเป็นแบบไหน-อย่างไรนั้นฉันไม่ใคร่รู้

ความคิดของฉันเดินสวนทางกับร่างกาย–ความคิดเติบโตในขณะที่ร่างกายเสื่อมถอย

มันเป็นความจริง-ความจริงที่ฉันต้องเรียนรู้

การเรียนรู้ของคนเราใช้ระยะเวลาไม่เท่ากัน มิใช่เพราะความโง่เขลาอันเกิดจากสมองทึบทึม แต่กลับเป็นจิตใจที่มืดบอด-อคติที่ปิดกั้นเป็นเป็นฉากบังตาที่แลเห็น ทว่ากลับมองไม่เห็นความจริง หากเพียงแค่ว่าจิตใจมืดมน กว่าจะแลเห็นด้วยความเข้าใจ ร่างกายเสื่อมถอย เหลือเวลาอีกไม่มากนักที่จะมีความสุขจากการค้นพบ

ความจริง-ความคิดเดินสวนทางกับร่างกาย

ฉันปรารถนาที่จะรู้แจ้งเห็นจริงหรอกละหรือ?… ใช่! แน่นอนฉันปรารถนา ปรารถนาที่จะรู้เพื่อเรียนรู้ และเพื่อทำความเข้าใจ เพียงเพราะฉันตระหนักว่า ชีวิตนี้ไม่มีความแน่นอนเพียงเพราะฉันไม่สามารถล่วงรู้ได้ว่า ในเสี้ยววินาทีต่อไปและต่อไป ความเปลี่ยนแปลงในลักษณะใดที่จะมาหยุดยั้งให้ชีวิตสิ้นสุด

ไม่มีใครรู้ แม้กระทั่งฉันหรือใครก็ตาม-ฉันหรือใครมิได้เป็นผู้กำหนดระยะเวลาดังกล่าว

ต่างจากการกระทำที่ฉันหรือใครต่างก็กำหนดมันได้ แต่การกำหนดการกระทำก็ใช่ว่าจะห้ามจะหยุดการเปลี่ยนแปลงแห่งชีวิต

ความเปลี่ยนแปลงเป็นนิรันดร์-ชีวิตก็เช่นกัน…เปลี่ยนเป็นนิรันดร์

ทุกเสี้ยววินาที ฉันกำลังและกำลังเดินไปสู่ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว แน่ละ ฉันคิดคิดถึงเธอน้อยลง ไม่ทุรนทุรายพร่ำพรรณนาถึงมากเท่าเมื่อก่อน จะเป็นด้วยเหตุอะไรก็ตามแต่ นั่นคือความเปลี่ยนแปลง เป็นสารัตถะแห่งชีวิต ใครบ้างที่จิตใจไม่เปลี่ยนไปตามกาลเวลา มีประโยชน์อะไรที่ฉันจะพร่ำเรียกร้อง-เรียกร้องแล้วเธอจะกลับคืนมาได้ไหม?… สิ่งต่าง ๆ ที่ฉันนึกเสียดายจะหวนกลับมาได้ไหม?…

มันก็เปล่าเลยสักกะผีกริ้น–

คงมีแต่เพียงความเศร้า-ความทุกข์ หาใช่ความสุข-ความสุขที่หมายถึงความเข้าใจความจริงแห่งชีวิตของฉัน–เช่นนั้นมันจะมีประโยชน์อันใดกับทุกขณะที่ฉันยังมีลมหายใจ-มีชีวิต

การค้นพบความจริงที่เรียกว่าสัจธรรม คือความสุข คือความสงบ แม้ว่าความสุขนั้นนั้นจะคือความน้อยด้วยทุกข์ก็ตาม ฉันปรารถนาเพียงเท่านี้, เท่านี้แหละ–

ความเปลี่ยนแปลงคือนิรันดร์

ชีวิตของฉันมันก็เป็นนิรันดร์ ต่างสภาวะ-ต่างสถานะในห้วงกาลเวลาหนึ่ง ท

ด้วยความรักฯ
 โจ.
 ๒๓ ก.ค.๕๐

แต่วันนี้มีเรื่องบางเรื่องที่อดเก็บเอาไว้โดยไม่เล่าให้เธอฟังไม่ได้

มันก็เป็นทุกเช้าที่ฉันจะย้ายร่างมานั่งที่ริมทะเล มองฟ้ามองน้ำนึกคิดไปเรื่อยเปื่อยตามเรื่องตามราว เด็กน้อยเห็นฉันแล้วรี่เข้ามา-เหมือนทุกครั้งที่เขาเห็นฉันนั่นละ

เขานั่งลงข้างฉัน เหลียวหน้าแลหลังลอกแลก ๆ

“มองหาอะไร…” ฉันถามเขาแผ่วเบาในขณะที่สายตายังจ้องมองไปเบื้องหน้า

“พี่ชายไม่กินเหล้าแล้ว?”

เออ, ดูเขาถามฉันสิ แทนที่จะถามสารทุกข์สุขดิบ กินข้าวหรือยัง? หรือจะอะไรก็ตามแต่…

“มันหมดแล้วต่างหาก”

“ไม่ซื้อใหม่ล่ะ?”

“ทำไม, ซื้อทำไม เธออยากกินหรือ”

“เปล่า แค่สงสัยว่าทำไมพี่ชายไม่ดื่ม”

“จะกินมันไปทำไมทุกวันล่ะ เหล้าน่ะกินทุกวันก็ไม่เป็นผู้เป็นคน”

“เหมือนพ่อ, พ่อฉันกินทุกวัน”

เออ, ดูสิ ฉันพูดไปโดยไม่คิดอีกแล้ว

“ฉันขอโทษ, ฉันไม่ได้หมายความว่าจะเป็นอย่างนั้นหมดทุกคนหรอกนะ”

เขาเงียบ, ฉันเองก็ไม่รู้ว่าจะพูดอะไรที่จะทำให้บรรยากาศดีขึ้น

“ไม่ไปเรียน?”

เขามองหน้าเหลือกตาทำหน้าทะเล้น “วันเสาร์นะพี่ชาย-วันนี้วันเสาร์”

ฉันหัวเราะ เอามือขยี้ผมที่สั้นเกรียนของเขา “สากมือ เหม็นเขียว, วันเสาร์หรือ?”

“ใช่! วันนี้มีหนังสืออะไรให้ฉันอ่านล่ะ” เขาว่าแล้วลุกขึ้นเดินเข้าบ้านพัก “พี่ชายกินกาแฟไหม?”

ฉันไม่ตอบ, เขาชงกาแฟมาให้พร้อมชูหนังสือในมือ-มันเป็นหนังสือพิมพ์วรรณกรรมรายสัปดาห์

“ถ้าหากคุณเกลียดใครสักคน ก็เพราะคุณเกลียดบางสิ่งบางอย่างในตัวเขา สิ่งนั้นย่อมเป็นส่วนหนึ่งของตัวคุณเองด้วย อะไรที่ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของเรา จะไม่ทำให้เรารู้สึกได้”

ฉันหัวเราะในความเข้าใจเลือกอ่านของเขา “เฮอมานน์ เฮสเส”

“ใคร?”

“นักเขียน กวี นักปรัชญา”

“หืมมม” เขาเงียบ อ่านบทความนั้นในใจ สักพักจึงว่า “พี่ชายมีหนังสือของเขาไหม?”

“ไม่มี ไม่เคยอ่าน เธออยากอ่านหรือ คงอ่านยากสักหน่อย สำนวนการแปลของนักแปลบางคนฉันเองยังอ่านไม่เข้าหัว”

“งั้นเอาฉบับภาษาอังกฤษสิ” เขาว่า

“เหอะ, เธออ่านออกหรือ”

“พี่ชายอ่านแล้วแปลให้ฉันฟังสิ”

“มากไปหน่อยละ, ฉันไม่สันทัดสักเท่าไหร่หรอกนะภาษาพรรค์นั้นน่ะ”

เขาเงียบ, อ่านหนังสือพิมพ์ต่อ

“งั้นเอางี้ เอาเรื่อง ความตายอันแสนสุข มาอ่านก่อน เป็นสำนวนแปลนะ อ้อ แล้วไม่ใช่งานของเฮสเสหรอกนะ ของ อัลแบร์ กามู-หากว่าอ่านได้ฉันสัญญาว่าจะหางานของเฮสเสมาให้”

“ไม่ต้องขนาดนั้นหรอกพี่ชาย หนังสือที่นี่มีอีกตั้งหลายเล่มที่นี่ฉันยังอ่านไม่หมด, ไม่กินกาแฟล่ะ เย็นแล้ว”

ฉันค่อย ๆ ละเลียดกาแฟ ส่วนเขาอ่านหนังสือเงียบ ๆ ต่อไป

ฉันอยากให้เธออยู่ด้วยเสียจริง ๆ เธอจะได้พูดคุยสอนเขาเขียนบทกวี ส่วนฉันจะนั่งมองเธอ มองเขาแล้วเขียนเป็นเรื่องเรื่องหนึ่ง-เป็นเรื่องแห่งความสุข ที่มีมีหาดทราย ผืนฟ้า ท้องทะเลเป็นฉากประกอบเรื่องราว ท

ด้วยความรักฯ
โจนาธาน
ก.ค.๕๐

อย่างไรเสียมันก็ใช่ว่าจะปราศจากความเจ็บปวด มันเป็นการเจ็บแปลบอย่างฉับพลันในบัดดลเมื่อได้รับรู้ คล้ายบาดแผลถูกวัตถุมีคมเชือดเฉือนไม่นานนักก็เกิดอาการชาด้านที่บริเวณไม่มีความรู้สึกใด ๆ ไปชั่วขณะ ต่อเมื่อเวลาเนิ่นนานผ่านไปความเจ็บปวดกลับยอกย้อนกลับมาอีกระลอก  เจ็บแปลบเมื่อมองเห็นบาดแผล แปลบทุกครั้งแม้กระทั่งทิ้งรอยไว้ให้เห็นอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันซึ่งมันก็ไม่ต่างไปจากความรู้สึกของฉันที่รู้สึกเช่นนั้นอยู่ทุกขณะจิต สะท้อนมันออกมาเป็นถ้อยอักษรถึงเธอซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยหวังว่ากาลเวลาจะเป็นยาสมานให้หลงเหลือเป็นเพียงความทรงจำได้สักวันหนึ่ง เป็นความทรงจำที่ดี ที่มีความสุขทุกครั้งเมื่อได้หวนคิดถึงแทนที่ความเจ็บแปลบสะท้านบาดอารมณ์เช่นห้วงยามนี้ของฉันกับความทรงจำที่มีต่อเธอ

มันไม่ใช่เรื่องง่ายนักหรอกที่ฉันจะผ่านมาถึงวันนี้, ไม่ง่ายนักที่ย้อนคิดนึกเรื่องราวระหว่างสองเราแต่หนหลังโดยปราศจากความรู้สึกเจ็บแปลบ หากเพียงความจริงไม่ใช่ความจริงฉันคงต้องตายไปพร้อมกับบาดแผลครั้งนั้น ทว่าความจริงยังคงเป็นความจริง หากฉันปฏิเสธความจริงชีวิตมันคงยากที่จะมีวันนี้ ทั้งที่ครั้งหนึ่งฉันอยากหนีมันแทบตายทว่าหลีกลี้หนีไปไม่พ้นก็ด้วยสุดปัญญาว่าจะติดตามเธอไปยังที่แห่งหนใด หากตัดสินใจก็แน่ว่าฉันจะได้พบเธอ นั่นแหละคือความจริงอีกข้อที่ดูเหมือนจะฉุดรั้งฉันไว้ ตรึงฉันไว้ที่นี่ด้วยหวังสักวันว่าเธอจะมา- เธอจะมารับฉันไปด้วย ณ ที่แห่งการค้นพบของเธอ และเมื่อนั้นฉันคงไม่ต้องระบายความรู้สึกที่มีต่อเธอในแต่ละวัน ๆ อีกต่อไป เป็นสิ่งซึ่งฉันปรารถนาให้เป็นเสียแต่วินาทีนี้เสียด้วยซ้ำ– ในแต่ละวินาทีที่ลมหายใจเข้าหรือออกจากร่างกายเป็นครั้งสุดท้าย เป็นเฮือกสุดท้ายของความมีชีวิต

ที่รัก… ฉันต้องทำอย่างไรหนอให้ความตายของเธอหลุดพ้นออกไปจากความนึกคิดของฉันให้เหลือไว้ซึ่งความทรงจำอันบริสุทธิ์ เหลือไว้แต่ชีวิตของเธอ, ฉันต้องทำอย่างไรเพื่อที่จะลบความตายของเธอออกไปจากจิตใจฉันนี้ได้ ทำอย่างไรให้เธอเป็นอมตะ ให้เธอมีชีวิต ให้ปราศจากการรับรู้ที่ว่าเธอตายออกไป

ที่รัก- ฉันต้องทำเช่นไรหรือ?… เธอเคยว่าความตายนั้นมาเยือนเราโดยง่าย- ง่ายกว่าการดำรงอยู่เสียอีก  ใช่สิ! การดำรงอยู่นั้นยากเสียยิ่งกว่ายาก มันไม่สามารถปลดปล่อยฉันให้ไปสู่เธอได้ทั้งที่คิดว่ามันง่ายที่จะไปการณ์กลับเป็นว่าไม่ง่ายดายนัก ยิ่งวันยิ่งกลับนำพาความกล้ามาสู่ตัวฉันส่งแรงผลักดันให้เดินไปข้างหน้าอย่างทระนง ทำให้ฉันกล้าที่จะเลือกทำในสิ่งที่ยาก, ความยากนี่แหละเสมือนเป็นบทพิสูจน์ชีวิตให้เห็นความจริงบางอย่าง ความจริงที่ว่าชีวิตมันไม่ยากเกินไปนัก มีความง่ายเคียงคู่อยู่ทุกขณะ ง่ายเพียงตัดสินใจว่าจะไป ง่ายเพียงตัดสินใจว่าจะถอย… มันก็เท่านั้นเองเพียงว่าเราจะเห็นความทั้งสองนี้อยู่เคียงคู่กันไหมเท่านั้น

ฉันเห็นมันทั้งสองอยู่ตรงเบื้องหน้านี้แหละ, ทางหนึ่งมิอาจการันตีได้ว่าฉันจะได้พบเธอ กล่าวให้ถึงที่สุดฉันมิอาจคาดเดาใด ๆ ในเส้นทางสายนั้น ทว่ากลับอีกทางฉันพอจะมองเห็นที่หมายอยู่บ้างหากจะเลือกเส้นทางนี้นับแต่บัดนี้ มองเห็นความยากแต่จะใส่ใจไปทำไมในเมื่อฉันก็ย่างก้าวผ่านมาได้ถึงห้วงยามนี้ อย่างน้อยก็ยังอยู่ในเส้นทางที่จะคิดถึงเธอได้มาตลอด

ที่รัก- แม้ว่าโลกของฉันมันจะหดแคบลงเพียงเพราะการจากลาของเธอทว่าทุกขณะความเป็นตัวตนของเธอกลับขยายปกคลุมไปทั่วอณูแห่งความรู้สึก ฉันขอเลือกที่จะได้หายใจเข้า-ออกต่อไปเพียงเพราะอย่างน้อยยังรับรู้ได้ว่าความตายไม่เคยพรากความทรงทรงจำของฉันที่มีต่อเธอได้เลย… แม้มันจะยากสักเพียงไรจะใส่ใจไปไยเพียงเพราะฉันไม่รู้สึกเจ็บแปลบเหมือนเช่นวันวานท่ามกลางกาลเวลาเป็นสิ่งซึ่งสมานความรู้สึกนั้นให้เป็นเพียงความทรงจำ ·

            ด้วยความรักฯ

โจ.

มิ.ย.๔๐